2017 May 26 - جمعه 05 خرداد 1396
درباره ما
بخش رجال

 

الف) هوية الراوى
در اين بخش براى هريك از رواتى كه در سند كتب اربعه و وسائل الشيعة و مستدرك الوسائل قرار گرفته پرونده اى تشكيل شده و به شرح ذيل تحقيقات انجام گرفته است:
الف: "هوية الراوى" كه شامل نام، كنيه، لقب، نسبت، محل اقامت، ولادت، وفات، طبقه و مذهب راوى مى ‏باشد.
ب: "مترادفات الراوى" كه شامل تمام عناوينى است كه راوى مورد بحث با آن عناوين در سند روايات قرار گرفته است؛ چه بسا بعضى از روات با بيش از 20 عنوان مختلف در سند روايات و كتب رجالى قرار گرفته است.
ج: "مكانة الراوي" كه شامل خلاصه اقوال علماى رجال در باره اعتبار وعدم اعتبار راوى مورد بحث مى ‏شود.
د: "صحبة الراوى" كه راوى مورد بحث، زمان كداميك از معصومين (ع) را درك كرده و از آن نقل روايت نموده است.
ه : "مصادر الترجمة" كه شامل آدرس و عناوين كتب رجالى و روايى است كه راوى مورد نظر در آنجا ذكر شده و ترجمه گرديده است. البته در موارد مورد نياز نسبت به ضبط كلمات و تصحيفاتى كه در نام وى به وقوع پيوسته، تحقيق لازم انجام گرفته است

ب ) تصحيفات
در اين قسمت، موضوع مورد بحث، تصحيفاتى است كه در كتب اربعه بوقوع پيوسته است.
ابتدا كليّه مطالبى را كه فقهاى بزرگ و اعاظم رضوان الله تعالى عليهم، مانند: صاحب معالم در منتقى الجمان و كاظمى در مشتركات و مجلسى در روضة المتقين و بروجردى در الموسوعة الرجاليّة و خوئى در معجم رجال الحديث آورده‏اند جمع آورى شده است.
و در ضمن تحقيق و يا با استفاده از كامپيوتر مواردى را كه از نظر مبارك آنان پوشيده مانده، ثبت شده است.
سپس در بعضى از موارد نسبت به فرمايشات آنان مطالبى افزوده شده و چه بسا نقد و بررسى هم انجام گرفته است.
و اين بخش، از اهميت ويژه اى برخوردار است و اثر سازنده در فتاوى فقهاء دارد زيرا تصحيف و تحريف در سند چه بسا موجب مى‏ شود كه فقيه يك روايت را صحيح بداند و حال آنكه در واقع ضعيف است و يا بعكس.
بعنوان مثال: عبد الله بن سنان در سند حديث مقدار كرّ "ثلاثة أشبار فى ثلاثة أشبار" قرار گرفته كه تصحيف است و در واقع محمد بن سنان صحيح است كه باتوجه به اينكه عبد الله مورد وثوق و محمد ضعيف است. و از اين روايت، از زمان شيخ طوسى تا مقدس اردبيلى به صحيحه تعبير شده ولى پس از طرح اشكال توسط صاحب معالم در"منتقى الجمان" نظر فقهاء برگشته و از اين روايت به خبر و ضعيف تعبير شده است.
و يا مانند: روايت حسن بن محبوب از ابو حمزه ثمالى كه حدود 38 مورد در كتب اربعه وارد شده كه آيت الله العظمى بروجردى مى‏ فرمايد: روايت حسن بن محبوب از ابوحمزه قطعاً مرسل است زيرا حسن بن محبوب سال 148 هجرى به دنيا آمده و ابوحمزه سال 150 هجرى از دنيا رفته است و نمى‏ تواند بدون واسطه از وى نقل حديث كند.
حضرت آيت اللّه مؤمن هنگام بازديد از مؤسسه فرمودند: اگر اين بخش از تحقيقات وارد حوزه علميه شود تحول ايجاد مى‏ كند.

ج ) ضبط اسماء الرواة
در اين قسمت ضبط و اعراب اسماء و القاب رواتى كه در سند روايات و يا در كتب رجالى قرار گرفته مانند"درّاج" آيا به فتح دال و يا به ضمّ دال است و يا "حريز" بفتح حاء است و يا بضمّ آن كه فهم اين، در تشخيص وتعيين روات مشترك، نقش فعّال دارد.
بعنوان مثال نام "اسيد" كه در سند روايات كتب اربعه و وسائل و مستدرك آمده، آيا"اَسيد" بخوانيم و يا"اُسيد"؟ كه با مراجعه به كتب ضبط مى‏ بينيم ابن حجر در تبصير المنتبة 33 نفر از روات را ذكر مى‏ كند كه نام خود و يا پدر آنان" اُسيد" بضمّ همزه است، و ابن ناصر الدين در توضيح المشتبه، نام 20 نفر را مى ‏برد كه نام خود و يا پدر آنان "اَسيد" بفتح همزه است.
در اين بخش كوشش شده در آغاز آنچه در كتب رجالى شيعه مانند: رجال ابن داود و ايضاح الاشتباه علامه حلّى و توضيح الاشتباه" ساروى " و نضد الايضاح" علم الهدي " وتنقيح المقال" مامقانى " وضبط الاسماء" طريحى" و مانند آنها آمده استفاده شده و آنگاه در بعضى از موارد از كتب عامه مانند: "توضيح المشتبه" ابن ‏ناصرالدين، "الانساب""سمعانى" المؤتلف و المختلف" دارقطنى" والاكمال" ابن ماكولا و"تكملة الاكمال" ابن نقطه، و امثال آنها نيز مطالبى افزوده شده است.
و بعضى از بزرگان مانند: حضرات آيات خزعلى، آقاعزيز طباطبايى، شيخ محمد رضا جعفرى ملاحظه نموده اند

د) مشتركات
در اين قسمت اسامى رواتى كه بصورت مطلق در سند روايات قرار گرفته و مشترك ميان چند راوى است مانند: ابان واحمد و محمد مورد بحث قرار گرفته و با توجه به اساتيد و تلاميذ (راوى و مروى عنه) كه در اسانيد ساير روايات آمده، مشخص و معيّن مى گردد